Online bureaus en projectteams kunnen hun beste interactieve werk tot 31 januari inzenden om kans te maken op een Dutch Interactive Award, de jaarlijkse prijs voor het beste interactieve werk van het jaar.

Ons loket is weer open om het allerbeste te werk te ontvangen voor nominatie voor een Dutch Interactive Award. Op 28 mei organiseert Emerce weer een spetterende awardshow waarop de prijzen worden uitgereikt (foto’s 2025).

In de nacht van 30 op 31 januari sluiten we het luik voor de inzendingen. Vanaf dan gaan vakjury’s al het werk beoordelen in de verschillende categorieën. Op 3 april vindt de bekendmaking van de nominaties plaats. Op woensdag 15 april de jurydag met live presentaties.

Er wordt gezocht naar de beste online projecten die onder andere scoren op design, bouw, concept en resultaat.

Er zijn in totaal vijf hoofdcategorieën waar teams en bureaus hun beste werk kunnen laten zien en, voor het eerst, onderverdelingen naar sectoren en expertises.

Hier zijn de categorieën van de Dutch Interactive Awards 2026:

• Activation
• B2B Commerce
• Brand
• Campaign
• Communities
• Content
• Data
• Digital for Good
• Digital Transformation
• Disrupter
• E-commerce
• Gen AI & Agents
• Service
• Social Media Marketing
• Tools (Interactive Applications)

• Branded Content
• Brand Strategy & Planning
• Digital Campaign
• PR Campaign

• Design – Aesthetic
• Design – Functional
• Navigation & Structure
• Use of Animation & Motion Graphics
• User Experience
• Writing – Editorial

• Podcast
• Video

• Arts, Culture & Leisure
• Automotive
• B2B & Professional Services
• Charity, Not for Profit & Government
• Energy & Industry
• Entertainment & Consumer Technology
• Fashion, Beauty & Luxury
• Finance & Insurances
• Food & Beverage
• Health
• Music & Entertainment
• News & Politics
• Retail & Shopping
• Schools & Education
• Sports, Wellness & Fitness
• Television & Film
• Travel & Tourism

In de Verenigde Staten gebruiken consumenten tussen 18 en 29 jaar TikTok vaker dan andere sociale-media-platforms om nieuws te volgen, stelt een nieuwe enquête van het Pew Research Center. Voor het eerst heeft TikTok hiermee andere grote platforms zoals YouTube, Facebook en Instagram overtroffen. 

Volgens het onderzoek zegt 43 procent van deze jonge social-media-gebruikers regelmatig nieuws te halen uit TikTok, terwijl 41 procent dat doet via YouTube en Facebook en 40 procent via Instagram. Minder jongeren noemen X (21%) en Reddit (18%) als regelmatige nieuwsbronnen.

In voorgaande jaren stond TikTok nog achter deze platforms; vorig jaar deelden YouTube en Instagram nog de eerste plaats als favoriete sociale nieuwskanalen onder 18- tot 29-jarigen.

Hoewel grote nieuwsorganisaties zoals The Washington Post, The New York Times, CNN, MSNBC en NPR korte video’s op TikTok posten om jongeren te bereiken, geven de onderzoekers aan dat onafhankelijke ‘creators’ vaak populairder zijn bij deze groep als nieuwsbron.

De meerderheid van de jongeren in deze leeftijdsgroep gebruikt sociale media vaker voor nieuws dan traditionele nieuwswebsites (60%) of e-mailnieuwsbrieven (28%).

Foto mali maeder (cc)

De Duitse bouwmarkt boekt een plus van 8,1 procent in de eerste negen maanden van het boekjaar, maar ziet de nettowinst onder druk staan door hogere financieringskosten en valutaschommelingen.

Hornbach Baumarkt heeft in de eerste negen maanden van het lopende boekjaar 2025/26 een online omzet van 625,2 miljoen euro gerealiseerd, een stijging van 8,1 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Het aandeel van online verkopen in de totale omzet van de deelgroep klom daarmee naar 12,9 procent, waar dat een jaar eerder nog 12,4 procent bedroeg.

De groei komt volgens het bedrijf in gelijke mate voort uit directe leveringen aan huis en de Click & Collect-dienst. Dat laatste blijkt steeds meer ingeburgerd te raken bij consumenten. Hornbach spreekt van een succesvol resultaat van de ‘interconnected retail strategy’, waarbij fysieke winkels en digitale kanalen naadloos op elkaar aansluiten.

In het derde kwartaal alleen steeg de online omzet met 3,1 procent naar 177,9 miljoen euro. De groei vlakt daarmee iets af vergeleken met de eerste zes maanden van het boekjaar, al blijft de trend positief.

Hornbach blijft investeren in zijn digitale infrastructuur. Circa tien procent van de totale kapitaaluitgaven in de verslagperiode ging naar software en andere digitale zaken.

De bouwmarktorganisatie exploiteert inmiddels 173 bouwmarkten en tuincentra, drie gespecialiseerde winkels voor harde vloerbedekking en webwinkels in negen Europese landen. Die combinatie van fysiek en digitaal moet het bedrijf in staat stellen om de concurrentie met pure-players én traditionele retailers het hoofd te bieden.

Ondanks de gestegen omzet en brutowinst ging de geconsolideerde nettowinst in de eerste negen maanden met 4,7 procent achteruit naar 189,1 miljoen euro, een daling van 9,3 miljoen euro. Lagere rentebaten, hogere rentelasten en ongunstige valuta-effecten speelden het bedrijf parten.

In november 2025 was de onlineomzet 5,9 procent hoger dan in november 2024. Webwinkels (als hoofdactiviteit verkoop via internet) hebben 6,5 procent meer omgezet dan in dezelfde maand een jaar eerder. De onlineomzet van winkels, waarvan de verkoop via het internet een nevenactiviteit is (multichannelers), was 5 procent hoger.

De onlineomzet van winkels in voedingsmiddelen en drogisterijen was 11,5 procent meer dan in dezelfde maand een jaar eerder. Ook winkels in overige non-foodartikelen, winkels in kleding- en modeartikelen en winkels in consumentenelektronica hebben online meer omzet geboekt dan in november 2024.

De detailhandel heeft in november 3,9 procent meer omgezet dan in november 2024, volgens cijfers van het CBS. Het verkoopvolume was 2,6 procent hoger. De omzet van de non-foodsector (inclusief detailhandel niet-in-winkel) groeide met 3,8 procent en de omzet van de foodsector (winkels in voedings- en genotmiddelen) met 4,1 procent. Online is bijna 6 procent meer omgezet dan een jaar eerder.

De omzet van de non-food (inclusief detailhandel niet-in-winkel) groeide in november 2025 met 3,8 procent. Het volume (de voor prijsveranderingen gecorrigeerde omzet) was 3,2 procent hoger dan een jaar eerder.

Drogisterijen zetten 8,6 procent meer om dan dezelfde maand een jaar eerder. De omzet van winkels in recreatieartikelen en winkels in doe-het-zelfartikelen (inclusief keukens en vloeren) groeiden met respectievelijk bijna 5 en ruim 4 procent. Ook winkels schoenen en lederwaren, winkels in meubels en woninginrichting en winkels in kleding boekten in november 2025 meer omzet dan in november 2024. De omzet van winkels in consumentenelektronica lag in november 2025 lager dan in dezelfde maand een jaar eerder.

De Nederlandse sneakermarktplaats Woovin heeft in 2025 de omzetgrens van 10 miljoen euro op een haar na doorbroken. Het platform, dat zich richt op exclusieve sneakers, boekte een groei van vijfig procent ten opzichte van het voorgaande jaar en verwerkte bijna 50.000 bestellingen.

Die forse stijging is vooral te danken aan de expansie naar Duitsland, vertelt mede-oprichter Gijs van Benten. Dit jaar wil hij uitbreiden naar Frankrijk en Italië. Eerstgenoemde voor de zomer, Italië erna.

“We zien inmiddels maandelijks rond de 200 à 300.000 bezoekers langskomen”, aldus Van Benten. Het bedrijf omschrijft zichzelf als ‘de bol.com voor exclusieve sneakers’ en heeft recent de stap gezet een eigen site te laten ontwikkelen. En zich dus te onttrekken aan het standaard e-commerceplatforms Woocommerce, waarop het begon. Dat begon te knellen. Sinds augustus 2025 draait Woovin op een website die met affiliatespecialist Clickwire is ontwikkeld.

Bovendien ging net voor kerst de grafische rebranding live, wat platform een professioneler aanzien moet geven.

Afgelopen jaar breidde Woovin zijn activiteiten uit naar de Duitse markt. Dat wordt doorgaans als lastig en bewerkelijk ervaren, maar Van Benten omschrijft de beweging als ‘voorspoediger dan verwacht’. Wel stuitte Woovin op een typisch Duits verschijnsel: de populariteit van PayPal als betaalmethode. Duitse consumenten maken snel gebruik van de claimprocedure wanneer een webshop wat trager levert dan men verwacht, niet heel vreemd bij een marktplaats. Ondanks de verklaarbare reden, drukt de Duitser makkelijk op ‘Annuleer order’ en eist zijn geld terug. Dat legt dan weer extra druk op de klantenservice.

Om die reden zet Woovin nu in op automatisering van klantenondersteuning met behulp van kunstmatige intelligentie. In samenwerking met een grote externe partij worden vragen per e-mail geïdentificeerd en afgehandeld, zonder dat daar een chatbot aan te pas komt.

Van Benten ziet bovendien voordelen in Wero, de Europese betaaldienst die sinds kort in Duitsland beschikbaar is. “De veiligheid voor de klant biedt dezelfde optimale bescherming, maar de kosten voor de merchant liggen een stuk lager.”

Nu de Duitse markt zich heeft ontwikkeld tot een stevige inkomstenbron richt Woovin de blik op verdere internationalisering. Italië en Frankrijk volgen in 2026. “We zitten daar al redelijk goed met klanten, dus dat ligt voor de hand”, zegt Van Benten. Italië volgt in de tweede jaarhelft. In de daarop volgende fase staat Spanje op de planning.

Het platform profiteert van een stevige basis aan Duitse winkelpartners, wat het aanbod op peil houdt. De volgende fase draait daarom vooral om het vergroten van de naamsbekendheid en het aantrekken van nieuwe klanten, nu het laaghangende fruit is geplukt.

De nieuwe website heeft bovendien gezorgd voor een betere controle over advertentiekosten, waardoor budget vrijkomt voor investeringen in nieuwe markten. Eerste tests met advertenties via Google en Meta in andere landen leveren goedkoop bereik op, wat volgens Van Benten een veelbelovend teken is om de verdere groei te financieren.

Woovin werkt voor zijn bereik ook samen met Sneaker Squad, een Nederlandse affiliatepartij die bezoekers doorstuurt naar het platform. Dit bedrijf is sinds kort actief op de Duitse markt.

PostNL zet naar eigen zeggen een nieuwe stap in de verbreding van zijn activiteiten met de ontwikkeling van meerdere laadpleinen voor elektrisch grootvervoer. Een logische volgende stap voor PostNL als een van de grootste vervoerders van Nederland met ambitieuze duurzaamheidsdoelstellingen, ook wat betreft de elektrificatie van de vloot.

Elektrische vrachtwagens zijn sterk in opkomst, ook PostNL wil de komende jaren zijn vrachtwagenvloot elektrificeren. Dit vraagt om passende laadinfrastructuur met aanzienlijk meer laadvermogen dan voor personenauto’s of kleine bestelbussen. Hierdoor ontstaat een groeiende behoefte aan laadpleinen die zijn ontworpen voor zwaar transport. Na succesvolle tests bij het PostNL-sorteercentrum in Nieuwegein, wil PostNL stapsgewijs laadfaciliteiten voor grootvervoer uitrollen in verschillende regio’s.

PostNL zet de komende jaren in op een landelijk netwerk van laadpleinen in de nabijheid van verschillende regionale sorteercentra, in eerste instantie voor de eigen elektrische vrachtwagens. Op termijn zullen de laadpleinen opengesteld worden voor andere vervoerders. Zo beweegt PostNL van gebruiker naar facilitator van emissievrije logistiek met als doel elektrisch grootvervoer toegankelijk te maken voor de hele sector.

PostNL gaat voor de ontwikkeling van laadpleinen nauw samenwerken met strategische partners uit de publieke en private sector, waaronder gemeenten, netbeheerders en logistieke partners. Door samen te zorgen dat de energienetwerken en laadcapaciteit aansluiten op de groeiende behoefte aan elektrisch vervoer in de verschillende regio’s. Ook gaat PostNL via een participatie in een investeringsfonds nieuwe mogelijkheden onderzoeken waarmee publieke, gedeelde laadpleinen voor grootvervoer kunnen worden ontwikkeld.

Webshops mogen klanten meestal niet verplichten eerst een account aan te maken voordat zij iets kunnen kopen. Dat blijkt uit nieuwe aanbevelingen van de European Data Protection Board (EDPB). Verplichte accounts leiden in meerdere EU-landen al langere tijd tot veel klachten bij privacytoezichthouders. Daarom verduidelijkt de EDPB dat een verplicht account voor een online aankoop meestal niet nodig is en in strijd kan zijn met de privacyregels.

Veel mensen herkennen het: je wilt snel iets bestellen, maar moet eerst een account aanmaken en persoonsgegevens achterlaten. Volgens de EDPB leidt dat vaak tot het verzamelen en bewaren van meer persoonsgegevens dan nodig. Dat vergroot de risico’s voor mensen, bijvoorbeeld op misbruik van gegevens.
Verplicht account in veel gevallen niet nodig

De EDPB benadrukt dat een verplicht account in veel gevallen niet nodig is. Voor een eenmalige aankoop is een verplicht account vrijwel nooit nodig. Ook voor het volgen of retourneren van een bestelling is een verplicht account in principe niet nodig. Alleen in beperkte situaties kan het wel nodig zijn. Bijvoorbeeld bij: een abonnementsdienst, waarbij klanten een dienst langdurig gebruiken; of toegang tot een afgesloten ledenomgeving met duidelijke selectiecriteria.

Volgens de EDPB moeten webshops consumenten daarom meestal de keuze bieden: een account aanmaken óf als gast afrekenen. Die gastoptie is volgens de toezichthouders de meest privacyvriendelijke manier om online te winkelen. Daarbij worden alleen de gegevens van de klant gebruikt die nodig zijn om de bestelling uit te voeren en te leveren.

De aanbevelingen geven webshops duidelijke handvatten om hun bestelprocessen in lijn te brengen met de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG)

De EDPB wijst webshops er daarbij op dat zij verantwoordelijk zijn voor de persoonsgegevens van hun klanten. Hoe meer gegevens worden verzameld en bewaard, hoe groter de risico’s. In de praktijk blijkt bovendien dat persoonsgegevens vaak langer worden bewaard dan nodig, wat het risico op datalekken verder vergroot.

Marktonderzoeksbureau IDC zegt dat de pc-markt in 2026 sterk onder druk kan komen te staan door een tekort aan geheugenchips (zoals RAM en opslag-NAND). Dit komt doordat de vraag naar geheugen voor AI-data-centers enorm is toegenomen, terwijl de productiecapaciteit niet snel genoeg is uitgebreid. 

Volgens IDC zou de vraag naar geheugen kunnen leiden tot hogere prijzen voor pc’s en een krimp van de markt met maximaal 8,9 procent in 2026 als het probleem aanhoudt.

Door de stijgende geheugenprijzen waarschuwen fabrikanten al dat de gemiddelde verkoopprijzen van computers met 6 tot 8 procent of meer kunnen stijgen.

Het geheugentekort komt vooral doordat chipfabrikanten hun productie verschuiven naar hoog-presterende geheugenmodules voor AI-infrastructuur, die financieel aantrekkelijker zijn dan standaard-geheugen voor consumenten-pc’s.

Het marketingvak kreeg er in 2025 een nieuwe doelgroep bij, eentje die niet emotioneel reageert op kleurgebruik of pakkende slogans. AI-agents duiken massaal de websites van webshops en bijvoorbeeld reisbureaus in, op zoek naar informatie voor consumenten die niet meer zelf willen zoeken.

Deze verschuiving zet de traditionele marketingaanpak onder druk.

Sean Doyle, topman van British Airways, verwoordde zijn visie hierop onlangs nog tijdens een bijeenkomst in Londen. Agents die door grote techbedrijven worden beheerd gaan enorme delen van consumptiekeuzes managen, stelde hij. Merken die aan die keuzes voldoen moeten uitvogelen hoe ze hun merk in de etalage krijgen. De luchtvaartmaatschappij telt naar schatting 59 verschillende datasporen per passagier. Die informatie wil het bedrijf inzetten voor wat Doyle een zeer betekenisvolle digitale ervaring noemt, waarbij elke klant uniek behandeld wordt. Die hyperpersonalisatie moet zowel menselijke reizigers als AI-agents aanspreken.

Onderzoeker Kantar signaleerde dezelfde beweging en sprak van een dubbele uitdaging voor marketingchefs. Zij moeten mensen blijven overtuigen en entertainen via traditionele kanalen, maar tegelijkertijd de niet-menselijke consumenten actief bedienen. Driekwart van de gebruikers van AI-assistenten zoekt regelmatig naar aanbevelingen die door kunstmatige intelligentie worden gestuurd.

Patrick Straver, SEO-specialist bij Doublesmart, laat zien dat bots wisselend gedrag vertonen bij wisselende zoekvragen. Bijvoorbeeld, bij een algemene vraag naar goede fietsverlichting pakt ChatGPT een snippet als bron. Vraag je specifiek naar een mountainbikekoplamp met minimaal 700 lumen, drie uur accuduur en een maximumprijs van 80 euro, dan surft de bot naar de webpagina zelf.

De gedragsverandering van bots en machines tekent zich ook af in de cijfers. Googlebots kropen dit jaar massaal over websites, niet enkel voor het indexeren van zoekresultaten maar ook voor het trainen van AI-modellen. Hun activiteit piekte eind april en nam daarna geleidelijk toe richting het einde van het jaar. Het verkeer van Googlebot overtrof dat van andere AI-bots ruimschoots, aldus infrastructuurbedrijf Cloudflare.

Nog een signaal dat marketeers het lastiger gaan krijgen in 2026: Google levert bezoekers helemaal niet meer af bij een website. Sinds november jongstleden kunnen gebruikers in de Verenigde Staten rechtstreeks shoppen via AI-zoekresultaten en chatbot Gemini. Ze kunnen zelfs een maximumprijs instellen en artikelen automatisch laten kopen zodra de prijs daalt. Die functionaliteit ontbreekt vooralsnog in Nederland, waar de shoppingfunctie van Google niet verder reikt dan een vergelijker zonder transactionele component. Zie de Amerikaanse ontwikkelingen maar als een aankondiging voor wat komen gaat.

Deze verschuiving dwingt marketeers tot een andere aanpak. Productkenmerken, servicedetails en ervaringen moeten breed vindbaar zijn.

Kantar raadt aan om ervoor te zorgen dat AI-modellen vertrouwd raken met wat merken te bieden hebben, van recepten tot instructievideo’s. BA’s Doyle waarschuwt tegelijk voor een al te ongericht gebruik van AI-technologie. British Airways rolde weliswaar vijfduizend Copilot-licenties uit, maar kiest bij grootschalige transformaties voor een gedisciplineerde aanpak om te voorkomen dat het een dure smörgåsbord van uiteenlopende activiteiten wordt.

De dagen dat een luchtvaartmaatschappij via zoekmachines en eigen kanalen kon bepalen hoe het gezien werd, lopen ten einde. Grote hoeveelheden ongestructureerde data worden inmiddels gebruikt om een merkperceptie te vormen, een proces dat grotendeels buiten de controle van het merk zelf valt. De marketeer van 2026 moet zich dus niet alleen afvragen wat mensen willen zien, maar vooral ook wat machines kunnen vinden.

Overigens zijn het niet enkel webwinkels die zich op een zero click toekomst moeten voorbereiden. Nieuwsuitgevers als The Atlantic, Sky News en de Daily Mail zien het aantal binnenkomende kliks uit Google Search al zo sterk dalen, dat ze zich strategisch bezinnen op hoe hun verdienmodel er over een paar jaar uit moet zien om te overleven.

Foto: Gazi Tasnuva / Unsplash

Goed nieuws voor iedereen die genoeg heeft van een oud of gênant Gmail-adres: je kunt binnenkort mogelijk je Gmail-adres veranderen zonder toegang tot je oude e-mails en bestanden te verliezen. 

Volgens een bijgewerkte ondersteuningstekst op de Gmail-hulppagina — die eerst werd ontdekt in de Hindi-versie van de site — rolt Google ‘geleidelijk uit naar alle gebruikers’ dat je het e-mailadres dat aan je Google-account gekoppeld is kunt veranderen, inclusief het vervangen van je huidige Gmail-adres door een nieuw @gmail.com-adres.

Als je deze wijziging doorvoert, blijft je oude Gmail-adres gewoon werken als een alias. Je kunt dan met zowel het nieuwe als het oude adres inloggen bij Google-diensten.

Er gelden echter wel beperkingen: je kunt niet binnen 12 maanden na de wijziging een nieuw Gmail-adres aanmaken dat aan hetzelfde account gekoppeld is.

Tot nu toe staat op de Engelstalige supportpagina nog steeds dat Gmail-adressen normaal gesproken niet te veranderen zijn, en wordt in plaats daarvan aangeraden de naam die bij je adres hoort te wijzigen of een nieuw account aan te maken en e-mail en contacten handmatig over te zetten.

Amazon laat zijn plannen voor commerciële dronebezorging in Italië varen. Het bedrijf zegt dat het, ondanks succesvolle tests en goede samenwerking met luchtvaartautoriteiten, na een strategische evaluatie heeft besloten het project niet voort te zetten omdat het bredere zakelijke en regelgevende klimaat in Italië momenteel niet aansluit op de langetermijndoelen van het programma. 

Amazon had in december 2024 al met succes eerste proefvluchten uitgevoerd met bezorgdrones in San Salvo.

De Italiaanse luchtvaartautoriteit ENAC noemde het besluit onverwacht en suggereerde dat het verband houdt met interne bedrijfsbeleid en recente financiële ontwikkelingen binnen Amazon.

Een man die een bestelling deed bij een sanitairwinkel en koos voor achteraf betalen, hoeft de honderden euro’s aan invorderingskosten niet te betalen. Dat heeft de rechter bepaald, zo meldt De Telegraaf.

De vordering is ontstaan nadat een man iets had besteld bij Sanitairwinkel.nl. Hij koos daarbij voor achteraf betalen via Klarna, maar betaalt niet op tijd. Uiteindelijk draagt Klarna de vordering over aan Alektum, een Zwitsers bedrijf dat vorderingen overkoopt en geld verdient door schuldenaars extra kosten op te leggen.

Hoewel de man – naar eigen zeggen onder protest – al 690 euro aan Alektum betaalde, vordert het bedrijf daarnaast nog ruim 220 euro aan buitengerechtelijke incassokosten en rente. Echter, Alektum kan geen akte van cessie overleggen.

De rechter concludeert dan ook dat Alektum geen vordering op de man heeft. Dat betekent niet dat de schuld komt te vervallen: als er geen akte van cessie is, ligt de vordering nog bij de oorspronkelijke schuldeiser. Dat is in dit geval Sanitairwinkel of Klarna.

Reis je volgend jaar met Aer Lingus, Vueling of bijvoorbeeld British Airways dan heb je razendsnel internet op kilometers hoogte. Gratis. Dat is een van de tastbare consequenties van de opkomst van spacebusiness.

Het moederbedrijf van de maatschappijen, International Airlines Group (IAG), heeft namelijk een deal gesloten met Starlink, de breedbandprovider van SpaceX, om gratis wifi aan te bieden al zijn vliegtuigen. En dat is niet de enige, want een hele reeks exploitanten van cruiseschepen ging IAG al voor.

Dit soort deals laat zien dat er een nieuwe digitale infrastructuur aan het ontstaan is: breedband en telefonie vanuit de ruimte.

Telecomaanbieders tekenen hierom groothandelscontracten om op afgelegen gebieden, bijvoorbeeld in de Australische outback of het Zwitserse hooggebergte, toch connectie met de wereld te kunnen bieden.

SpaceX bedacht Starlink in 2015 vanuit het idee een nieuw geldstroom aan te boren om zijn grootse Mars-plannen mee te kunnen financieren. Binnen tien jaar had Starlink 10.000 satellieten in een baan om de aarde. 2026 het jaar worden waarin SpaceX voor de grootste beursgang ooit gaat zorgen: naar schatting 1.500 miljard dollar.

Het kwartje voor Musk viel naar verluidt toen hij in de smiezen kreeg dat het goedkoper is om datacentra in te ruimte te hebben dan op aarde. Die heeft hij nodig voor xAI en Tesla. In de ruimte zit je dichtbij een gratis energiebron, hoef je de omgeving niet te koelen en hoef je geen land te kopen. Satellietbedrijf Starlink wil de servers namelijk installeren onder zijn breedbandsatellieten. Zo ontstaat een gedistribueerd computernetwerk in een baan om de aarde.

Dit concept geeft Musk naar zijn eigen inschatting zo’n kostenvoordeel op zijn concurrenten dat die hem amper nog kunnen inhalen. AI wordt goedkoper, klanten stromen zijn kant op (met hun euro’s) en zo komt er nog meer geld voor de Mars-plannen. Zo luidt in elk geval de politiek correcte uitleg.

Deze beweging naar buitenaardse infrastructuur wakkerde het ontstaan van een hele nieuwe economische, commerciële sector aan.

Het Europese project ASCEND onderzoekt de haalbaarheid van ruimtedatacenters en Google wil ze daadwerkelijk gaan bouwen in 2027. Amazon wordt in 2026 ook breedbandprovider vanuit de ruimte en bedrijven als AST SpaceMobile en Eutelsat knokken ook om geld en klanten voor breedband vanuit space. Daarnaast zijn Chinese en Europese overheden bezig om vergelijkbare breedbandnetwerken in de ruimte te bouwen.

Los hiervan is er ook nog een beweging zichtbaar waarbij commerciële organisaties hun eigen ruimtestations willen uitbrengen. Het internationaal ruimtestation loopt op zijn laatste benen en partijen als Vast (met Haven-1) en Starlab (van Airbus) en Redwire en Varda bouwen stations of ‘fabriekjes’.

Elk ruimte-initiatief dat in het westen ook maar enige kans van slagen lijkt te hebben, wordt praktisch parallel daaraan ook in China ontwikkeld. Denk aan: maan- en ruimtetelescoopmissies, herbruikbare raketten en inderdaad ook een ruimtestation (Tiangong).

Op dit infrastructurele niveau speelt Europa amper een rol van betekenis.

Een overzicht van wie hoeveel gewicht de ruimte in schoot in het derde kwartaal van 2025:

Foto: nader saremi / Unsplash

Vanuit de KIC Missie Digitale Identiteiten van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) heeft AuthentiMark een onderzoekssubsidie van 3,2 miljoen euro ontvangen. AuthentiMark is een breed consortium met vertegenwoordiging uit meerdere wetenschappelijke disciplines en maatschappelijke kernsectoren zoals de overheid, zorg en financiële sector. Het project wordt geleid door prof. dr. Jessica Piotrowski, prof. dr. Guda van Noort en prof. dr. Christian Burgers van de Amsterdam School of Communication Research (ASCoR), Universiteit van Amsterdam.

Online imitatie, waarbij organisaties of personen zich geloofwaardig voordoen als anderen, speelt een cruciale rol in misinformatiecampagnes, phishing en fraude. Deze praktijk maakt nepberichten geloofwaardig, schaadt reputaties van organisaties en personen, en leidt tot aanzienlijke financiële schade en onveiligheid. Dit ondermijnt digitale veiligheid en vertrouwen, met directe gevolgen voor diverse sectoren, waaronder de zorgsector, bankensector en publieke sector.

Het project AuthentiMark ontwikkelt innovatieve digitale watermerktechnologie om online content te authentiseren en zo echte content van imitatie te onderscheiden. Hierdoor wordt het makkelijker om online misleiding te signaleren en fraude te voorkomen. ‘Dit is precies het soort innovatie waar Nederland nu behoefte aan heeft: praktisch, schaalbaar en direct toepasbaar in sectoren waar vertrouwen cruciaal is’, stel consortiumpartner Oscar Covers van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB).

AuthentiMark combineert technische innovatie met onderzoek naar gebruik, acceptatie en ondersteuning van deze innovaties. Het project ontwikkelt niet alleen nieuwe digitale watermerken, maar onderzoekt ook hoe organisaties deze kunnen implementeren en hoe burgers er voordeel van hebben in hun dagelijkse digitale keuzes. Hierbij wordt aandacht besteed aan alle burgers, van adolescenten tot ouderen.

ABN AMRO versnelt naar eigen zeggen zijn aanpak voor digitale innovatie met twee belangrijke mijlpalen. Haar Duitse dochteronderneming Hauck Aufhäuser Digital Custody heeft een MiCAR-licentie verkregen, waardoor cryptobewaardiensten voor institutionele klanten mogelijk worden onder het nieuwe EU-regelgevingskader.

Tegelijkertijd heeft zij haar eerste internationale Smart Derivative Contract (SDC)-transactie afgerond in samenwerking met DZ BANK, waarbij blockchaintechnologie is ingezet om contractrisico’s te verminderen en efficiëntie te verbeteren.

Hauck Aufhäuser Digital Custody GmbH (HADC) heeft toestemming gekregen van de Duitse toezichthouder BaFin onder de nieuwe EU-regelgeving Markets in Crypto-Assets Regulation (MiCAR). Dit stelt HADC in staat om cryptobewaardiensten en transactiediensten aan te bieden aan institutionele klanten binnen één EU-breed kader.

MiCAR, van kracht sinds 30 december 2024, stelt geharmoniseerde regels vast voor cryptodiensten in de hele EU. Met de MiCAR-licentie kan HADC cryptoactiva beheren en beveiligen namens klanten en zal het in de toekomst deze diensten via het Europese paspoort kunnen aanbieden in andere EU-lidstaten.

Als een van de eerste bedrijven die een MiCAR-licentie heeft verkregen, zal HADC zich blijven richten op institutionele klanten en verdere groei nastreven onder de paraplu van ABN AMRO.

In samenwerking met DZ Bank heeft ABN AMRO voor het eerst internationaal een over-the-counter (OTC) derivaat verhandeld met behulp van een Smart Derivative Contract (SDC). Een belangrijke mijlpaal in financiële technologie: de transactie liep 10 dagen live en was volledig geautomatiseerd, waarbij afwikkeling en onderpandbeheer succesvol werden uitgevoerd op basis van de distributed ledger technology (DLT) van DZ Bank. De dagelijkse betaling was volledig geautomatiseerd, direct verwerkt via SEPA en teruggekoppeld naar het smart contract, wat snelheid en transparantie gedurende de hele transactie waarborgde.

Van initiatie tot beëindiging werden alle stappen – inclusief waardering en onderpandafwikkeling – verwerkt op blockchain. Dit voorkomt geschillen over onderpand door gebruik te maken van vooraf overeengekomen marktdata en rentecurves, en maakt gestroomlijnde dagelijkse afwikkelingen mogelijk. Deze aanpak effent het pad voor efficiëntere en kosteneffectieve operaties.

Derivaten worden voornamelijk gebruikt door bedrijven en financiële instellingen om risico’s af te dekken, maar het beheer van de levenscyclus van deze financiële instrumenten is doorgaans complex en kostbaar. Een SDC brengt de volledige levenscyclus van een financieel product in kaart – inclusief geautomatiseerde levering van marktdata en geïntegreerde waarderingsmethodologie voor het onderliggende derivaat.

Nederlanders verstuurden dit jaar in totaal ruim 170 miljoen Tikkies, goed voor 8,5 miljardeuro aan betalingen. Daarmee worden opnieuw de jaarrecords verbroken. Het telt bovendien op tot een bijzondere mijlpaal: de grens van één miljard betaalde Tikkies sinds de start van de app in 2016.

Uit de data blijkt dat het platform stevig verweven is met het alledaagse leven, met inmiddels meer dan 10 miljoen gebruikers. In 2025 betaalden Nederlanders gemiddeld 5,6 Tikkies per seconde, waarbij 23 procent van alle Tikkies al binnen één minuut werd voldaan en 65% binnen een uur. Binnen 24 uur is 89 procent van alle Tikkies betaald, een lichte stijging ten opzichte van vorig jaar.

De gemiddelde waarde van een Tikkie is 50,03 euro, bijna 3 euro meer dan vorig jaar. Koningsnacht en Koningsdag staan samen in de top-3 van 2025, met 26 april als absoluut piekmoment. Met 694.577 betaalde Tikkies was Koningsdag 2025 de drukste dag ooit. Veel van de ruim één miljoen Tikkies van minder dan 1 euro die in 2025 zijn verstuurd, waren voor wc-bezoek tijdens Koningsdag en -nacht. Opvallende nummer 2 in de lijst is 23 mei. Op de dag waarop de meeste Nederlanders vakantiegeld ontvingen, werden ook bijna 700.000 Tikkies afgerekend.

Naast betaalverzoeken groeit Tikkie op andere fronten flink. Groepie, de functie waarmee groepen hun gezamenlijke kosten kunnen bijhouden en afrekenen zonder gedoe, had dit jaar ruim 600 duizend gebruikers. Ook werd er weer veel statiegeld voor blikjes, flesjes en herbruikbare bekers teruggevraagd: meer dan 1 miljoen mensen kregen hun statiegeld terug via Tikkie. Het drukste moment om statiegeld terug te vragen was vlak na de lunch, tussen 13.00 en 14.00 uur.

Cashback, waarmee gebruikers geld terugkrijgen bij geselecteerde aankopen, blijft in opkomst met een groei van 58 procent ten opzichte van vorig jaar.

De hype rond AI piekte opnieuw in 2025, maar tegelijkertijd groeit de twijfel onder beleggers over de forse koersstijgingen van technologieaandelen die aan kunstmatige intelligentie zijn gekoppeld. Voorbeelden hiervan zijn de recente daling van de aandelen van Nvidia en de scherpe val van Oracle nadat het bedrijf bekendmaakte steeds meer geld uit te geven aan AI-projecten. Daarnaast verandert het sentiment rond een groep bedrijven die blootgesteld zijn aan OpenAI. 

Ook dit jaar zorgde AI voor scherpe koersstijgingen: Met name chipmaker Nvidia profiteerde afgelopen jaar van het AI-enthousiasme. In minder dan drie jaar is het aandeel tien keer zoveel waard geworden. De marktwaarde van het bedrijf is gestegen van ruim 400 miljard dollar naar 4000 miljard.

Niet alleen beleggers steken veel geld in de ontwikkeling van AI. Zo maakte Nvidia onlangs bekend 100 miljard dollar te steken in OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT.

Analisten van Goldman Sachs en Sequoia Capital waarschuwen nu al maandenlang voor een onhoudbare kloof tussen uitgaven en inkomsten. Jim Morrow, CEO van Callodine Capital Management, zegt in een interview: “We zijn in de fase van de cyclus waar het rubber de weg raakt. Het is goed verhaal geweest, maar we zien nu of de rendementen wel echt goed zullen zijn.”

De onzekerheid rondom AI heeft te maken met vragen als: hoe AI precies zal worden gebruikt in de praktijk, de enorme kosten die gepaard gaan met ontwikkeling en de vraag of consumenten uiteindelijk bereid zullen zijn te betalen voor de diensten waarop deze technologieën gebaseerd zijn.

Big tech pompt dit jaar een duizelingwekkende 400 miljard dollar in AI-infrastructuur. Veel bedrijven bouwen nu al capaciteit op met de hoop dat die in de toekomst winst zal opleveren, maar die winst is nog niet gerealiseerd. De investeringen worden vaak gefinancierd met grote schulden en eigen vermogen, wat risico’s kan verhogen als de groei vertraagt.

Ook wordt gewaarschuwd voor ‘AI’s self-investment spree’, waarbij techbedrijven voornamelijk in elkaar investeren. Voorbeeld: Microsoft investeert miljarden in OpenAI en CoreWeave. CoreWeave koopt met dat geld chips bij Nvidia. Nvidia investeert vervolgens weer in CoreWeave en andere AI-startups, die verplicht zijn om cloud-diensten af te nemen bij Microsoft en Google. Op deze wijze wordt eigenlijk ‘omzet gekocht’. Het geeft beleggers de illusie van explosieve groei (zie infographic).

Sommige bedrijven lijken beter gewapend tegen de hype: Microsoft leunt sterk op OpenAI, maar is niet volledig afhankelijk van AI-inkomsten, Amazon ondersteunt AI-gebruik voor klanten ongeacht welk model gebruikt wordt en Meta heeft grote open-source AI-modellen die het gratis aanbiedt.

Toch wordt steeds vaker verwezen naar de internetbubbel die in het nieuwe millennium uiteenspatte. Beleggers verloren het vertrouwen dat internet de wereld zo snel zou veranderen, met een financiële crisis als gevolg.

Het idee dat AI snel zal leiden tot meer productiviteit en grote kostenbesparingen is volgens Jelle Zuidema, universitair hoofddocent explainable AI aan de Universiteit van Amsterdam, zeer de vraag. Tegen de NOS zei hij: “Al die bedrijven die met miljarden dollars nu proberen AI verder te brengen, laten in hun pitches naar investeerders heel erg veel nuances weg. Ik denk daardoor: dat verhaal klopt niet. De zekerheid waarmee ze verkondigen dat de volgende generatie AI-systemen nog weer veel beter gaat zijn dan de huidige generatie, daar heb ik mijn twijfels over.”

De populariteit van AI heeft nog een negatief effect: er is enorm veel vraag naar DRAM en RAND geheugen. In september kostte een setje van 32GB DDR5-geheugen gemiddeld minder dan 100 euro, maar inmiddels is dat gestegen naar meer dan 300 euro. Ook SSD’s stijgen in prijs. Pc’s en laptops worden daarmee aanzienlijk duurder.

DNB signaleerde een dezer dagen dat Nederlandse pensioenfondsen, verzekeraars en beleggingsinstellingen meer dan 200 miljard euro in aandelen van techbedrijven, waarvan een belangrijk deel in Amerikaanse techreuzen. Dat is twee keer zoveel als in 2020. Deze grote blootstelling maakt ze kwetsbaar voor koersschommelingen, zeker nu er steeds vaker wordt gewaarschuwd voor de hoge waardering van techaandelen.

De zeven grootste Amerikaanse techbedrijven – Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, NVIDIA en Tesla – vertegenwoordigen een enorme beurswaarde: 24 procent van de waarde in de MSCI World Index, een wereldwijde aandelenindex, waar veel grote bedrijven in zijn opgenomen. De aandelen van deze ‘Magnificent Seven’ zijn ook bij Nederlandse financiële instellingen populair. In totaal beleggen zij bijna 95 miljard euro in deze zeven bedrijven. Er zijn volgens DNB grote zorgen over de groeiende financiële verwevenheid in het AI-ecosysteem, waardoor problemen bij het ene bedrijf, makkelijk kunnen overslaan op andere.

Nederlandse topbestuurders zetten in 2026 vol in op versnelling van AI-toepassingen, naast innovatie op cybersecurity en technologische doorontwikkeling van producten en diensten. Maar liefst 90 procent van de ondervraagden voert het tempo op. AI wordt beschouwd als kans én zorg: de financieringsbehoefte voor nieuwe investeringen is groot, de personeelsbehoefte verschuift en er wordt een sterke impact op processen en taken voorspeld. Dit en meer blijkt uit het jaarlijkse onderzoek van ING onder bestuurders van grote Nederlandse (beursgenoteerde) bedrijven naar hun strategische prioriteiten.

De opkomst van AI heeft een steeds grotere impact op het bedrijfsleven. Het zorgt voor meer investeringen en het aantrekken van talent voor nieuw ontstane functies, terwijl andere functies vervallen. 62 procent van de bestuurders ziet nu al sterke impact op de bedrijfsprocessen en maar liefst 84 procent verwacht grote invloed op het verdienmodel de onderneming. Investeringen in AI hebben dan ook een hoge prioriteit: in IT-infrastructuur, zoals cloud en datacenters maar ook in operationele efficiëntie en data-analyse. Bijna driekwart van de managers denkt deze investeringen binnen twee jaar terug te verdienen. Komend jaar ligt de strategische focus vooral op drie punten: het financieren van AI-initiatieven (56%), het aantrekken van personeel voor nieuwe functies (48%) en het doen van overnames om technologische capaciteiten te versterken (39%).

Steeds meer topbestuurders verwachten dat AI functies gaat vervangen. Een kwart verwacht dat dit ‘zeker’ zal gebeuren, waar dat de afgelopen twee jaren 19% en 6% was. De gemiddelde verwachting is dat een kwart van de functies in huidige vorm verandert. Alle AI-typen hebben impact, met Machine Learning (voorspellende modellen) als belangrijkste, gevolgd door AI voor data-analyse en BI, daarna RPA (intelligente automatisering) en Generative AI (tekst, beeld, content). De meeste impact wordt binnen de IT-afdeling verwacht, gevolgd door R&D en sales.

Online marktplaats Temu en PostNL hebben een intentieverklaring getekend om de logistieke samenwerking te versterken.

Als onderdeel van de overeenkomst zal Temu verschillende bezorgopties aanbieden, waaronder out-of-home bezorging via het groeiende landelijke netwerk van pakketautomaten van PostNL en via verschillende retailpunten, waardoor de out-of-
home bezorgervaring voor consumenten wordt verbeterd.

PostNL zal logistieke oplossingen bieden voor het Local Seller Program van Temu, waardoor verkopers in Nederland en andere markten gemakkelijker hun pakketten met PostNL binnen Nederland en met Spring GDS binnen Europa kunnen verzenden, waarmee zij nieuwe klanten kunnen bereiken en hun bedrijfsactiviteiten kunnen laten groeien.

Temu is sinds 2023 actief op de Nederlandse markt en opende het platform vorig jaar voor lokale verkopers. Sindsdien biedt het bedrijven in Nederland en Europa een kosteneectief kanaal om nieuwe klanten te bereiken en hun activiteiten uit te breiden.